İshak Paşa Sarayı, saraydan öte bir külliyedir.
İstanbul Topkapı Sarayı'ndan sonra son devirde
yapılmış sarayların en ünlüsüdür. Doğubeyazıt
İlçesi'nin 5 km. doğusunda,bir dağın yamacındaki
tepe üzerine kurulan Saray, Osmanlı İmparatorluğu'nun
Lale Devrindeki son büyük anıt yapısıdır.
18. yy. Osmanlı mimarisinin en belirgin ve
seçkin örneklerinden olduğu kadar, sanat tarihi
yönünden de değeri büyüktür. Sarayın Harem
Dairesi Takkapı kitabesine göre yapılış tarihi
Hicri 1199,
Miladî 1784'tür. Saray binasının bulunduğu
zemin vadi yakası olduğundan, kayalık ve sert
bir yerdir. Eski Beyazıt şehrinin merkezinde
olmasına rağmen, bu yapının üç tarafı (kuzey,
batı, güney) dik ve meyillidir. Sadece doğu
tarafında müsait bir düzlük vardır. Sarayın
giriş kapısı buradadır. Aynı zamanda en dar
cephesidir. Saray, kalelerin özelliğini kaybettiği;
ateşli silahların bulunduğu bir çağda yapıldığından,
doğu yönündeki tepelere karşı müdafaası zayıftır.
Cümle kapısı müdafaa bakımından en zayıf
noktasıdır. Cümle kapısı bölümü, İstanbul
ve Anadolu'da kurulan saraylarınkinden farksız
olup, taş işçiliği ve oymacılığı yönünden
muntazamdır.Türklere özgü tarihi saray örnekleri
bugün ülkemizde pek az sayıda kalmıştır. Bunlardan
biri de İshak Paşa Sarayı ve Külliyesi'dir.İshak
Paşa Sarayı şu mimari bölümlerden meydana
gelir:
1- Dış cephe,
2- Birinci ve ikinci avlu,
3- Selamlık dairesi,
4- Cami binası,
5- Aşevi (Darüzziyafe),
6- Hamam,
7- Harem dairesi odaları,
8- Merasim ve eğlence salonu,
9- Takkapılar,
10- Cephanelik ve erzak odaları,
11- Türbe binası,
12- Fırın,
13- Zindan,
14- İç mimariden bazı bölümler (kapılar, pencereler,
dolaplar, şerbetlikler, şömineler vs.)
Saray Osmanlı, Fars
ve Selçuklu uygarlığının mimari üslubunu bünyesinde
toplayan bir özellik taşır. Cildıroğullarından
II. İshak Paşa ile Çolak Abdi Paşa'ca 1685'te
yaptırılan saraya, 1784'te son şekil verilmiştir.
Yapı yaklaşık olarak 115x50 m. ölçülerinde
bir alana kurulmuştur. Kesme taştan yapılan
sarayın doğu cephesindeki portali kabartma
ve süslemeleriyle Selçuklu sanatının özelliklerini
yansıtır.
Saray iki avlu ve bu avluda
bulunan yapılar topluluğundan meydana gelmiştir.
Birinci avludaki yapıların bazıları yıkılmıştır.
Dört tarafı yapılarla çevrili ikinci avlu
dikdörtgen planlıdır. Girişe göre sağ tarafta
selamlık ve onun arkasında haremlik vardır.
Bunların sonunda cami ve türbe bulunmaktadır.
Türbe Selçuklu kümbet mimarisi üslubunda inşa
edilmiştir. Saray bölümü iki kattan oluşmaktadır.
366 oda da bu iki kat içinde yer almaktadır.
Her odada taştan yapılmış ocaklar vardır.
Taş duvarlardaki boşluklar bütün yapının merkezi
bir ısıtma sistemine sahip bulunduğunu göstermektedir.
Divan salonu 20x3 m. boyutlarındadır. Duvarları
ve tabanı taştandır. Duvarları Türk hat sanatının
örnekleriyle, sülüsle yazılmış ayet ve beyitlerle
süslüdür. Burada yer alan "İshak meram
üzere kerem kıldı cihanı-Binyüzdoksandokuz
buna oldu tarih" beytinden sarayın miladî
1784 yılında tamamlandığı anlaşılmaktadır.
Sarayın ikinci avlusundaki türbe, kesme taştan
yapılmıştır. Bu sekizgen türbe, Selçuklu türbe
mimarisi geleneğinin tipik örneği olan kümbet
şeklindedir ve iki katlıdır. Duvarları geometrik
motiflerle süslüdür. Bu türbede Çolak Abdi
Paşa, İshak Paşa ve yakınları yatmaktadır.
Ana
Sayfa
Anasayfam Yap 
